Allahyarham Haji Ab Manan Bin Haji Yakub - Tokoh Kraf Negara

Adiguru Logam (2008) Tokoh Kraf Negara Logam (2011) Negeri : Kelantan Tarikh Lahir : 10 Jun 1944 Salah seorang tokoh dalam pertukangan perak yang disegani ramai ialah Haji Abdul Manan bin haji Yakub dari Kampung Sireh di daerah Kota Bharu, Kelantan. Beliau dilahirkan pada 10 Jun 1944 dan mewarisi kemahiran pertukangan perak dari keluarganya. Beliau mula bertukang perak pada usia 16 tahun. Haji Abdul Manan sentiasa mengasah kreativiti dengan menghasilkan reka bentuk dan reka corak mengikut kehendak semasa. Beliau masih terus mengusahakan pembuatan barangan Perak dengan menggunakan tangan kerana permintaan terhadap produk ini masih tinggi. Kemahiran beliau mendapat pengiktirafan dari pihak Istana Kelantan apabila beliau dilantik sebagai tukang Kraf istana pada tahun 1993. pada tahun 2008, Kraf tangan Malaysia telah melantik beliau sebagai Tokoh Kraf Pertukangan Perak

Novel Tok Janggut

Sebuah buku yang menceritakan perjuangan Tok Janggut membebaskan negeri Kelantan daripada penjajah Inggeris. Buku hasil karangan Abdul Latip Talib yang diterbit oleh PTS LITERA UTAMA SDN BHD ini wajar dibaca oleh semua lapisan umur yang ingin mengetahui sejarah penentangan Inggeris di bumi Cik Siti Wan Kembang ini.

Fahmi Dapat Durian Runtuh

Penjaga gol kebangsaan, Khairul Fahmi Che Mat, menerima khabar gembira apabila kerajaan negeri mengumumkan pemberian hadiah sebuah rumah di atas kecemerlangan beliau membantu Malaysia muncul juara Piala Suzuki AFF 2010 minggu lalu.

Pemberian hadiah itu diumumkan Menteri Besar, Datuk Nik Abdul Aziz Nik Mat yang bangga di atas kecemerlangan Khairul Fahmi pada kejohanan tersebut.

Apex Jadi Hero

Inilah tajuk muka surat pertama akhbar sinar harian edisi Kelantan 2 Januari 2011. Berita mengenai Khairul Fahmi Che Mat terus menjadi topik hangat selepas kehebatan beliau membantu skuad bolasepak Malaysia muncul juara piala AFF Suzuki buat kali pertama. Ikutilah berita ini di dalam akhbar sinar harian edisi Kelantan hari ini.

Fenomena Tsufahmi

Selepas kejayaan pasukan Malaysia merangkul piala AFF Suzuki, nama penjaga gol Khairul Fahmi Che Mat terus menjadi bualan seluruh negara. Walaupun kejayaan negara hasil daripada semua pemain dan pengurusan pasukan, namun sumbangan Khairul Fahmi Che Mat dianggap pencetus kepada kejayaan pasukan negara. Ketangkasan beliau menyelamatkan sepakan penalti ketua pasukan Indonesia di awal permainan selain sumbangannya sepanjang kejohanan pemangkin kepada kejayaan pasukan Malaysia.

Ironinya, sebelum ini tiada siapa mempedulikan bakat anak muda dari Kampung Dusun Raja, Kota Bharu ini. Bermula sebagai penjaga gol ketiga Kelantan di awal musim, beliau lantas menunjukkan kecekapan selaku benteng terakhir pasukan Kelantan setelah diberi kepercayaan menggalas tugas penjaga gawang utama akibat kecederaan yang menimpa Halim Napi dan kemerosotan prestasi Syed Adney. Kesabaran beliau duduk di bangku simpanan selama ini akhirnya berbaloi apabila diberi peluang bermain akhirnya dan seterusnya memastikan gawang Kelantan menjadi miliknya.

Justeru itu, walaupun usianya masih muda dan mempunyai banyak masa lagi di persada bolasepak Kelantan dan Malaysia, penulis mengganggap beliau adalah ikon bolasepak Negara dan Kelantan.

Hero Malaysia Anak Kelantan

Biar apapun prestasi Hafiz Hashim sebelum ini, yang pastinya malam ini pemain kelahiran Kg Sireh, Kota Bharu ini dijulang sebagai hero penyelamat pasukan badminton negara ketika bertemu Denmark di peringkat suku akhir Piala Thomas 2010. Hafiz mengutip mata ketiga negara seterusnya membawa pasukan negara ke perlawanan separuh akhir menentang China.

Mat Yaacob Rebana

Mat Yaacob Bin Awang Besar
Adiguru Aneka Kraf (2006)










En. Mat Yaacob mula menceburi sejak kecil dengan mengikut bapa dan juga bapa saudaranya yang aktif membuat dan memainkan rebana ubi. Datuk moyang tokoh dan Kampung Baru Pupuk sememangnya masyhur dengan seni rebana ubi sejak dahulu lagi. Tokoh mula bermain rebana ubi sejak 56 tahun yang lalu iaitu ketika beliau berumur 12 tahun. Kini, selain daripada mengusahakan pembuatan rebana ubi, tokoh juga bekerja sebagai pesawah dan penoreh getah.



Pelapis Kraf

Tiada seorang pun daripada empat orang anak tokoh yang berminat untuk menjadi generasi pelapis dalam kemahiran pembuatan dan permainan rebana ubi. Namun begitu, sehingga kini hanya ada seorang anak muridnya yang mampu menguasai kemahiran ini dengan baik iaitu Shafawi b. Tahir. Shafawi yang lebih mesra dengan panggilan Pak Wi merupakan anak jati Kg. Baru Pupuk dan menjadi harapan kepada En. Mat Yaacob biarpun telah berusia 52 tahun.

Menurut tokoh, selain Kraftangan Malaysia, beliau tidak menerima sebarang bantuan atau insentif dari badan atau jabatan kerajaan yang lain. Namun begitu, tokoh sering menerima jemputan demonstrasi dan pertandingan di seluruh Malaysia.

Antara persembahan demonstrasi yang pernah disertai ialah Demonstrasi Hari Kraf Kebangsaan (2002), Persembahan Kebudayaan di Dataran Merdeka (2002) serta Persembahan Kebudayaan di Putrajaya (2005) manakala pertandingan yang pernah dimenangi ialah sebagai Johan Pertandingan Rebana Peringkat Negeri. Selain daripada itu, tokoh juga pernah mendapat liputan media dari RTM, TV3 dan pelbagai stesen televisyen yang lain.

Pak Isa Serunai

Serunai merupakan pelengkap kepada peralatan muzik tradisional. Encik Isa bin Samad yang lebih mesra dengan panggilan Pak Isa di antara pemain dan pembuat serunai yang disegani terutama oleh masyarakat setempat. Dilahirkan pada tahun 1943, di Kampong Kebakat, Wakaf Baru, Kota Bharu, Kelantan. Selain daripada perlu menghasilkan tiupan yang merdu, Pak Isa menitikberatkan penampilan sesebuah serunai yang bakal ditiupnya. Beliau mewarisi kebolehan bermain dan membuat serunai daripada ayahnya.

Kepakaran yang dimiliki oleh Pak Isa ini telah melayakkan belia memenangi pertandingan serunai anjuran Lembaga Penggalakan Pelancongan Malaysia pada tahun 1994 dan 1997 dan pertandingan budaya peringkat negeri anjuran Tan Sri Mubin Sheppard pada tahun 1979. Beliau turut menerima gelaran kebudayaan Sri Setia daripada yang di Pertuan Agong pada tahun 1971. Bagi menghargai bakat dan kemahirannya, Kraftangan Malaysia melantik beliau sebagai ADIGURU KRAF SERUNAI pada tahun 1997.

Pak Lah Tukang Besi Tersohor Kelantan

Abdullah bin Daud antara tukang besi yang segani di seluruh negara. Belajar bertukang besi daripada ayahnya yang juga merupakan seorang tukang.Pernah mendapat pendidikan formal sehingga darjah dua. Beliau menghabiskan masa di bengkel ayahnya dengan membuat barangan kecil seperti pisau, hulu parang dan pisau kemudian dijual kepada rakan-rakan sekolah pada harga antara 20 sen hingga 60 puluh sen.

Sebagai remaja beliau pernah mencuba beberapa pekerjaan dan merantau ke Thailand dan Singapura. Akhirnya anak muda ini mengambil keputusan untuk kembali ke kampung halaman dan bertekad mengusahakan pertukangan besi sepenuh masa dan pada usia 24 tahun beliau telah mahir menempa senjata. Beliau mahir menghasilkan pelbagai jenis senjata seperti keris, pedang, parang, tukul, beliung, golok, kapak dan kerambit. Senjata istimewanya ‘Kerambit Lawi Ayam’. Keistimewaan En Abdullah yang lebih senang dengan panggilan Pak Lah ialah kemahiran beliau melakukan proses menghasilkan senjata dari memilih besi sehingga mengukir hulu dan sarung senjata. Ini adalah merupakan bakat semulajadi beliau.

Apabila perusahaannya bertambah maju beliau membuka bengkel sendiri dengan dibantu oleh ayah saudara beliau. Beliau sentiasa berusaha untuk mempertingkatkan perusahaan beliau. Barangan yang dihasilkan dilakukan dengan cara pengeluaran dengan kuantiti yang banyak dan dipasarkan di Pasar Kota Bharu dan Machang. Ternyata hasil kerja beliau sememangnya mendapat perhatian penduduk- penduduk setempat, pelancong serta orang kenamaan.

DAYA KREATIVITI DAN INOVASI

Encik Abdullah lebih suka memasarkan barangan buatan beliau secara terus kepada pelanggan. Ini kerana pelanggannya dapat melihat hasil kerja tangannya yang halus serta dapat terus berurusan dengan beliau.Secara tidak langsung mereka akan mengenali beliau dengan lebih dekat lagi. Terdapat juga pelanggan yang menempah terus dari beliau dan ada juga dijual melalui pasar.

Pak Lah bukan sahaja mahir dalam membuat senjata malah beliau mampu menghasilkan hulu keris, parang dan senjata lain dengan unik sekali. Lama – kelamaan kemahiran beliau dalam petukangan besi ini telah mendapat tempat di kalangan orang ramai dan beliau mula menerima tempahan dari orang luar dan orang – orang kenamaan. Antara senjata yang dihasilkan oleh beliau adalah keris untuk Istana Besar Perlis serta peralatan lembing dari Kerajaan Negeri Terengganu.


SUMBANGAN TOKOH KEPADA INDUSTRI KRAF DAN MASYARAKAT

Kejayaan demi kejayaan mula beliau kecapi. Antaranya beliau pernah dijemput beberapa kali membuat persembahan dan demonstrasi bagi pihak Lembaga Pengalakkan Pelancongan Malaysia. Tempahan barangan senjata dari agensi – agensi kerajaan lain juga turut diterima antaranya ialah Muzium Kelantan, Muzium Johor, Muzium Terengganu dan Muzium Pekan, Pahang. Beberapa majalah, suratkhabar, dan media lainnya mula memberi publisiti kepada beliau dalam ruangan seni dan budaya.

Beliau dilantik sebagai Adiguru Kraf Pandai Besi pada tahun 1993 oleh Kraftangan Malaysia. Beliau dipilih berdasarkan beliau merupakan satu – satu pembuat senjata Melayu yang mahir membuat senjata dan mengukir hulu senjata serta komitmen beliau terhadap penduduk setempat. Di Kampung Manan, Bunut Susu, Pasir Mas, Kelantan beliau terkenal sebagai guru silat dan guru mengajar mengaji Al-Quran. Tidak hairanlah beliau sering menjadi pakar rujuk dan juga orang yang dihormati di tempat beliau.

Adiguru jebak puyuh

Dia buta huruf kerana tidak berpeluang untuk belajar di sekolah ketika zaman kanak-kanak, namun sentuhan Che Mud Che Awang, 70, dalam menghasilkan jebak puyuh amat terbilang sehingga melayakkannya menerima pengiktirafan oleh kerajaan kerana kegigihan memartabatkan seni warisan Melayu yang semakin pupus itu.

Dianugerahkan Adiguru Kraf Jebak Puyuh pada 1989 oleh Kementerian Perpaduan, Kebudayaan, Kesenian dan Warisan Malaysia, namun Che Mud tidak pernah riak sebaliknya semakin ‘galak’ menghasilkan kraftangan yang dianggap unik itu.


Apa yang pasti, Che Mud,dari Kampung Bunohan, Tumpat adalah satu-satunya pembuat jebak puyuh yang ada di negara ini selepas beberapa rakan seperjuangannya meninggal dunia, menyebabkan dia rasa bertanggungjawab untuk mempertahankan seni warisan Melayu itu daripada terus berkubur.

Anak Kelantan Zang Toi Pamer Koleksi Musim Bunga Di New York

NEW YORK, 24 Sept (Bernama) -- Ikon dunia fesyen, anak kelahiran Kelantan, Zang Toi, baru-baru ini memperkenal koleksi musim bunga 2010 yang begitu menarik di ruang pameran beliau di hadapan sekumpulan wartawan dunia fesyen di sini.

Mempamerkan bakat 'haute couture' beliau yang hebat, Zang Toi melahirkan 'koleksi Matador' yang diinspirasikan hasil daripada lawatan beliau ke Sepanyol di mana beliau berkesempatan menyaksikan acara laga lembu.

"Kali ini inspirasi saya ialah dari Sepanyol, daripada apa yang anda dapat lihat dalam reka bentuk koleksi saya yang dipamerkan di sini," Zang Toi memberitahu Bernama di ruang pameran beliau di 57th street di sini, berdekatan dengan Fifth Avenue yang mempunyai sekelompok bilik pameran yang elegan menempatkan produk mewah serta eksklusif pereka fesyen antarabangsa.

Menepati 'citarasa Sepanyol' karya Zang Toi diperagakan oleh model-model jelita yang tinggi lampai berwajah Latin. Ketinggian mereka semakin terserlah dengan kasut tumit tinggi mereka dan para peragawati ini kelihatan anggun mengenakan koleksi matador itu.

Muzik latar yang mengiringi peragawati itu berirama Sepanyol dengan sentuhan rentak Flamenco yang mempunyai nada Andalusia yang terkenal dengan gerak lembut kaki ketika berdansa.

Irama dan alunan muzik sebegini amat sesuai dengan suasana gambaran tentang apa yang mahu dipamerkan oleh koleksi itu.

32 REKA BENTUK

Acara dimulakan dengan peragaan Bolero Matador menggunakan kain kapas ivori Toi House serta kain kapas hitam Capri yang dihiasi tepinya dengan manik hitam Matador dan keseluruhannya Zang Toi mempertonton 32 hasil rekaannya pada majlis itu.

Warna-warna yang digunakan menunjukkan variasi serta 'kehangatan' mereka yang datang dari wilayah di mana inspirasi terhadap koleksi itu muncul.

"Saya juga menggunakan warna merah jambu di atas latar belakang gelap untuk koleksi saya kerana bagi saya warna merah jambu menyerlahkan lagi kecantikan wanita", kata Zang Toi.

Tarikh peragaan fesyen koleksi Zang Toi itu juga mempunyai satu signifikan kerana Zang Toi, yang tiba di Amerika Syarikat melalui Kanada, telah genap 20 tahun di negara beliau mencipta nama sebagai pereka fesyen ternama antarabangsa ini.

"Saya sudah tua", kata beliau, bergurau.

"Saya tidak menyangka bila saya bermula di Parsons School of Design di sini saya akan menjadi begitu berjaya," katanya.

KEJAYAAN ANTARABANGSA

Sering digelar 'eksport Malaysia paling unggul', Zang Toi telah menyemai dan membina kerjayanya sehingga menjadi cerita kejayaan antarabangsa.

Beliau merupakan pereka fesyen kegemaran ramai selebriti Hollywood seperti Sharon Stone, Kirstie Alley, Jennifer Tilly, Meg Ryan dan lain-lain.

"Rekaan (Zang) Toi begitu asli, feminin dan glamor dari semua segi", menurut seorang pelanggan wanita haute couture.

Produk dan rekaan fesyen Zang Toi boleh didapati di gedung-gedung pakaian mewah seperti di bahagian couture di Nordstrom, butik-butik khas serta juga butik Zang Toi di Malaysia.

"Saya mengambil masa enam bulan untuk menyiapkan koleksi ini termasuk dari mencipta konsep sehingga ke majlis peragaan hari ini," kata Zang toi.

Sementara itu dunia fesyen di sini sedar akan kemunculan pereka-pereka fesyen muda Malaysia yang mahu mencuba nasib memulakan perniagaan di Amerika Syarikat.

Bagaimanapun dunia fesyen di New York, yang begitu hebat bersaing, sama ada boleh menjadi begitu kejam kepada mereka yang menceburinya ataupun memberikan ganjaran yang amat baik seperti yang dinikmati Zang Toi.

"Nasihat saya kepada mereka yang masih baru dalam dunia ini, hasilkan yang asli daripada cuba meniru karya pereka lain. Keaslian akan begitu memberi makna akhirnya. Bakat dan kerja keras juga akan berbaloi di Amerika Syarikat", kata beliau.

Kehadiran Stefania Fernandez dari Venezuela, Miss Universe 2009, pada majlis itu menambahkan lagi suasana meriah persembahan koleksi Zang Toi. Turut hadir ialah Salahuddin Mohd Ariffin, Naib Presiden Tourism Malaysia di New York.

Ahli-Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan

YAB TUAN GURU DATO' HJ NIK ABDUL AZIZ B HJ NIK MAT
PENGERUSI JAWATANKUASA TANAH, PERHUTANAN DAN SUMBER ASLI










YB DATO' HJ AHMAD B HJ YAKOB
PENGERUSI JAWATANKUASA PENTADBIRAN AWAM, PEMBANGUNAN TANAH DAN WILAYAH










YB DATO' HJ HUSAM BIN HJ MUSA
PENGERUSI JAWATANKUASA PERANCANGAN EKONOMI, KEWANGAN DAN KEBAJIKAN










YB DATO' HJ ANUAR TAN BIN ABDULLAH
PENGERUSI JAWATANKUASA PEMBANGUNAN USAHAWAN, PERDAGANGAN DAN PERPADUAN MASYARAKAT









YB HJ MOHD AMAR BIN ABDULLAH
PENGERUSI JAWATANKUASA PEMBANGUNAN ISLAM, PENDIDIKAN DAN DAKWAH










YB DATO' HJ TAKIYUDDIN BIN HJ HASSAN
PENGERUSI JAWATANKUASA KERAJAAN TEMPATAN, PELANCONGAN DAN KEBUDAYAAN










B MEJ(B) HJ MD ANIZAM BIN ABD RAHMAN
PENGERUSI JAWATANKUASA PERUMAHAN, KERJARAYA, UTILITI DAN ALAM SEKITAR











YB ABDUL FATTAH BIN HJ MAHMOOD
PENGERUSI JAWATANKUASA PEMBANGUNAN INSAN, BELIA, SUKAN DAN NGO










YB PUAN HJH WAN UBAIDAH BT OMAR
PENGERUSI JAWATANKUASA PEMBANGUNAN WANITA, KELUARGA DAN KESIHATAN










YB HJ CHE ABDULLAH B MAT NAWI
PENGERUSI JAWATANKUASA PERTANIAN, INDUSTRI DESA DAN BIOTEKNOLOGI











YB DR MOHD FADZLI B DATO' HJ HASSAN
PENGERUSI JAWATANKUASA PENERANGAN, PEMBANGUNAN MAKLUMAT, SAINS DAN TEKNOLOGI

Belangsungkawa : Mohamed Yaacob ( Mantan MB Kelantan )

Mantan menteri besar Kelantan Tan Sri Mohamed Yaacob, 85, meninggal dunia di Pusat Perubatan Pantai (PMC), Kuala Lumpur pukul 5.50 pagi ini akibat kanser paru-paru sejak dimasukkan ke pusat perubatan itu Jumaat lepas.

Anak ketiganya, Dr Idora Mohamed ketika dihubungi Bernama berkata ayahnya menghembuskan nafas terakhir di sisi ibunya Puan Sri Nik Azizah Nik Ahmad dan lima orang anaknya.

Jenazah allahyarham kini ditempatkan di rumahnya di Taman Tun Dr Ismail, Kuala Lumpur dan dijangka dikebumikan di Tanah Perkuburan Islam Bukit Kiara selepas solat Zohor hari ini.

Mohamed Yaacob memulakan karier politiknya pada 1950 dan seterusnya menyertai pilihan raya umum 1969 dan memenangi kerusi parlimen Tanah Merah, Kelantan.

Allahyarham menjadi Menteri Besar Kelantan selama 13 tahun bermula 23 Mac 1978 hingga Oktober 1991.

Beliau menyertai Umno pada 1950 dan seterusnya bergiat aktif dalam politik selepas meletak jawatan dari perkhidmatan awam pada 1969.

Antara jawatan awam yang pernah disandangnya ialah pegawai tadbir dalam perkhidmatan awam Kelantan pada Ogos, 1948. Beliau rakyat tempatan pertama menjawat jawatan itu.

Mohamed Yaacob juga pernah menjadi majistret di Muar dan Batu Pahat, Johor dan penolong pendakwa raya di Ipoh, Perak dari September 1962 hingga Ogos 1964.

Mohamed Yaacob memulakan persekolahan peringkat rendah di Sekolah Melayu Kampung Laut, Kelantan pada 1932 dan Sekolah Melayu Mentuan, Kota Baharu, Kelantan dari tahun 1933 hingga 1936.

Beliau meneruskan persekolahan peringkat menengah di Overseas School Certificate Sultan Ismail College (Special Malay Class), Kota Baharu, Kelantan pada 1947.

Seterusnya, Mohamed Yaacob melanjutkan pelajaran dalam bidang undang-undang peringkat Ijazah (LL.B) di Lincoln's Inn, England dari 1954 hingga 1958.

Allahyarham dilantik Timbalan Menteri Kewangan pada Januari 1973; Menteri Pelajaran pada Ogos 1973; Menteri Alam Sekitar, Teknologi dan Tenaga pada Ogos 1974; dan Menteri Perusahaan Awam dari 5 Mac 1976 hingga 22 Feb 1978.

Beliau pernah menjadi Senator mulai 10 Disember 1996 selama tiga tahun dan seterusnya dilantik sebagai Yang Dipertua Dewan Negara pada 27 Dis 1999 hingga Dis 2000.

Allahyarham meninggalkan seorang isteri Puan Sri Nik Azizah Nik Ahmad, 72, dan lima anak termasuk tiga perempuan, dan 12 cucu.

Biodata Tuan Guru Dato' Haji Nik Abdul Aziz Bin Nik Mat

Tuan Guru Dato' Haji Nik Abdul Aziz bin Nik Mat
Yang Amat Berhormat Dato'
Menteri Besar Kelantan ke-12
_________________________________________________
Lahir 1931
Kota Bharu
Parti politik PAS
Pasangan Tuan Sabariah Binti Tuan Ishak
Y.A.B. Tuan Guru Dato' Haji Nik Abdul Aziz Bin Nik Mat merupakan Menteri Besar Kelantan kini. Namun imej beliau lebih terserlah sebagai seorang ulama, di samping merupakan Mursyidul Am Parti Islam Se-Malaysia (PAS).
Pada tahun 2008, Gerakan Rakyat Anti Korupsi (GERAK) telah menganugerahkan beliau sebagai Menteri Besar yang memiliki rekod paling bersih di Malaysia. Anugerah itu diberikan sebagai menghargai usaha beliau menentang gejala rasuah sepanjang mentadbir Kelantan selama hampir 18 tahun.

Latar belakang:
Nik Abdul Aziz Dilahirkan pada tahun 1931 di Kampung Pulau Melaka, Kota Bharu beliau merupakan anak kedua daripada sembilan orang adik-beradik. Hasil perkongsian hidup dengan isterinya, iaitu Tuan Sabariah Binti Tuan Ishak, beliau dikurniakan 10 orang cahaya mata (5 lelaki dan 5 perempuan).
Nik Aziz sentiasa dikenali sebagai seorang Menteri Besar yang paling zuhud dan warak. Pada hampir setiap masa, beliau sentiasa dilihat dalam keadaan berjubah dan berserban. Beliau mengaku bersolat dalam keadaan gelap apabila berada di dalam pejabatnya kerana tidak mahu menggunakan duit kerajaan untuk kepentingan dirinya.
Rumahnya pula hanyalah sebuah rumah kampung biasa seperti yang dimiliki oleh rakyat kebanyakan. Rumahnya tidak berpagar sama sekali dan tiada pengawal keselamatan yang diupah untuk menjaganya.
Sebelum menjadi Menteri Besar, beliau adalah seorang guru agama yang aktif. Beliau pernah mengajar di Sekolah Menengah Agama Tarbiyyah Mardiah, Sekolah Menengah Agama Darul Anwar dan Sekolah Menengah Maahad Muhammadi yang kesemuanya terletak di Kelantan. Maka tidak hairanlah beliau lebih mesra dengan gelaran 'Tuan Guru' di kalangan rakyat Malaysia. Malah sehingga kini, beliau masih lagi aktif menyebarkan ilmu-ilmu Islam kepada masyarakat. Pada hampir setiap pagi, beliau akan menjadi imam kepada Solat Subuh dan kemudiannya memberikan kuliah ringkas di sebuah masjid yang terletak hanya beberapa langkah sahaja dari rumahnya.

Pendidikan:
Tuan Guru Dato' Nik Abdul Aziz Nik Mat mendapat pendidikan awal dari ayahnya sendiri, Tuan Guru Haji Nik Mat Raja Banjar di kediamannya di Pulau Melaka. Beliau memiliki kelulusan dalam bidang Sarjana Perundangan Islam daripada Universiti al-Azhar di Mesir.Ketika belajar, beliau pernah menjadi salah seorang saksi kepada Perang Arab-Israel.
Beliau juga pernah menuntut di Sekolah Kebangsaan Kedai Lalat, Kelantan (3 Bulan) – 1936 Sekolah Pondok Tok Kenali Kubang Kerian, Kelantan Sekolah Pondok Tok Guru Haji Abbas, Besut, Terengganu Universiti Deoband, India – 1952 Universiti Lahore, Pakistan - 1957 Beliau mampu berkomunikasi dalam Bahasa Arab, Urdu, Inggeris dan Tamil.

Kerjaya politik:
Tuan Guru mula menjadi ahli PAS pada tahun 1967, kini beliau adalah Mursyidul Am bagi parti tersebut. Semenjak tahun 1990, beliau telah memegang tampuk kepimpinan sebagai Menteri Besar Kelantan. Beliau juga adalah seorang ADUN bagi kawasan N.06 Chempaka, Kelantan. Pada pilihan raya ke-11, Nik Aziz menyandang kerusi tersebut setelah mengalahkan Ruhani Mamat (BN) dengan majoriti undi sebanyak 3,694.
Pada Pilihan Raya Umum Malaysia kali ke-12, beliau bersemuka dengan Datuk Dr Nik Mohd Zain Omar yang bertanding di atas tiket Barisan Nasional (BN) di kawasan DUN yang sama. Secara peraturannya, Nik Aziz sudah boleh menang tanpa bertanding pada hari penamaan calon apabila lawannya itu terlupa untuk menurunkan tandatangannya pada borang penamaan calon. Namun beliau tidak mahu menang dengan cara begitu lalu meminta calon BN itu menandatangani semula borang pencalonan tersebut.Keputusan pilihan raya kali ini menyaksikan Nik Aziz menang dengan majoriti undi yang lebih besar, iaitu 4,249.
Beliau bersedia untuk melepaskan jawatan sebagai seorang Menteri Besar selepas pilihan raya yang terbaru ini.Penggantinya itu akan dipilih melalui satu proses undian sulit. Namun jika undian yang dibuat kelak menyaksikan beliau terus dipilih, beliau sedia meneruskan tanggungjawab itu walaupun sudah terbabit dalam politik Pas sejak 42 tahun lalu.

Dali Omar Lagenda Bolasepak Terbilang Kelantan

1962 - Mula mewakili pasukan Kelantan

1963 - Menjadi penjaring terbanyak dalam kejohanan Remaja Asia di Saigon
Menyertai pasukan ATM pada tahun 1963
Membantu ATM ke perlawanan akhir Piala Malaysia walaupun kecundang 0-1 kepada Selangor

1970 - Menjaringkan 21 dari 28 gol pasukan Kelantan dalam kempen Piala Malaysia
Menjaringkan empat dari lapan gol ketika membelasah Singapura di separuh akhir Piala Malaysia 1970
Membantu Kelantan ke perlawanan akhir Piala Malaysia 1970 walaupun tewas 0-2 kepada Perak

1972 - Dali dengan resminya menjadi pemain Malaysia pertama berkasi ke luar negara dan beliau memilih kelab Azzuri Australia. Semasa di Perth beliau telah menjdi pemain semi pro kelab itu dan menerima mendapat kemudahan rumah, kereta serta elaun setiap perlawanan di samping gaji sebanyak A$556 seminggu, jumlah yang cukup lumayan baginya ketika itu.

Tahun 1974 - Dali mendapat tawaran dari kelab Olimpik Kingsway sebagai jurulatih dengan gaji A$40,000 setiap tiga bulan.

Sumber : http://www.stormpages.com/tazhar/dali.htm

Tok Janggut

Haji Hassan bin Panglima Mat Munas yang lebih dikenali sebagai Tok Janggut kerana memelihara janggut ialah seorang penentang penjajahan British yang terbunuh semasa menentang pengenaan cukai oleh pihak British di Kelantan, Tanah Melayu. Beliau juga merupakan tokoh agama Islam yang menarik sokongan banyak pengikut di Kelantan.

Biografi ringkas

Tok Janggut mendapat pendidikan di Mekah dan mahir bersilat. Ada riwayat mennyatakan bahawa beliau adalah anak murid Tok Ku Paloh. Selepas Perjanjian Inggeris-Siam 1909, pihak British mengambil alih pemerintahan Kelantan daripada Siam dan mula membawa pelbagai perubahan khususnya dari segi pentadbiran. Perubahan yang diperkenalkan telah menyentuh kedudukan dan keistimewaan tradisional di negeri Kelantan. Antara yang paling sensitif ialah pengenaan cukai seperti berikut:

* cukai kepala sebanyak RM1.00 seorang setahun
* cukai pokok buah-buahan sebanyak 3 sen setahun
* kelapa sebanyak 3 sen setandan
* sireh sebanyak 5 sen sejunjung.

Pada 29 April 1915, pentadbiran Jeram, Pasir Puteh, Kelantan telah diambil alih oleh Encik Latiff, menggantikan Engku Besar. Keadaan bertambah buruk apabila Encik Latiff, pegawai pentadbiran British yang berasal daripada luar Kelantan menjalankan tugasnya dengan tegas, khususnya dalam hal pengutipan cukai.

Engku Besar membuat perundingan dengan Tok Janggut, Haji Said, Che Sahak dan Penghulu Adam, dan mereka bersama-sama memutuskan untuk tidak bekerjasama dengan pihak British. Mereka mendapat sokongan sebilangan besar rakyat, dan ini membimbangkan Encik Latiff. Pada 29 April 1915, Encik Latiff mengarahkan sepasukan polis yang diketuai oleh Sarjan Sulaiman (Che Wan) bertolak ke Kampung Tok Akib untuk bertemu dengan Tok Janggut Dalam satu perkelahian yang berlaku, Sarjan Sulaiman telah terbunuh.

Tok Janggut kemudian menghimpunkan pengikut-pengikutnya menuju ke Pasir Puteh. Encik Latiff melarikan diri ke Kota Bharu. Bantuan daripada Singapura dan Negeri Melayu Bersekutu dikejarkan ke Pasir Puteh pada 6 Mei 1915. Satu pertempuran berlaku pada 25 Mei 1915 di Kampung Merbuk dan Kampung Pupuh.

Kebangkitan Tok Janggut telah menyebabkan Sultan Kelantan berasa terancam dan menganggap Tok Janggut sebagai penderhaka. Dalam pertempuran di Kampung Pupuh, Tok Janggut dibunuh. Mayat Tok Janggut dibawa ke Kota Bharu dalam kereta lembu yang menelan masa sehari. Mayat beliau digantung beberapa hari di depan istana di Padang Bank (Padang Merdeka) sebelum dikebumikan di Pasir Pekan.

Sumber : http://ms.wikipedia.org/wiki/Tok_Janggut

Tok Kenali

Muhammad Yusuf bin Ahmad
Ulama tersohor dari Kelantan
Nama: Muhammad Yusuf bin Ahmad
Gelaran: Tok Kenali
Lahir: sekitar 1868 M
Wafat: 19 November, 1933

Muhammad Yusuf bin Ahmad atau lebih dikenali sebagai Tok Kenali (1868 – 1933) ialah seorang tokoh tokoh ‘Ulama’Ulung , guru agama Islam yang agung, tokoh pembangun pemikiran umat Islam di dunia dan pencetus ilmu pengajian Islam di Malaysia dan Asia Tenggara khususnya, di awal abad ke-20. Beliau seorang Alim Rabbani yang dalam hidupnya banyak berpandukan kitab Suci Al-Quran disamping Sunnah Nabi Muhammad Shallallaahu alaihi wasallam. Beliau disebut juga sebagai seorang yang memilih hidup sederhana dan juga seorang wali keramat dan mendapat ilham daripada Allah dan ilmu laduni (Ilmu Kurniaan Ilahi tanpa belajar).


Bagi seseorang yang mengkaji sejarah tanah air, lebih-lebih lagi menyelidiki “sejarah kelantan’ maka dia secara langsung atau tidak, akan menemui nama Tuk kenali’. Mengikut perkembangan sejarah, Tuk Kenali adalah merupakan seorang pembangun fikiran umat Islam di dunia sebelah sini menerusi pengajaran kepada murid-murid yang bertebar pada beberapa tempat di Alam Melayu, juga melalui fikiran-fikirannya yang membina menerusi majalah “Pengasuh”, keluaran Majlis Agama Islam dan Adat istiadat Melayu kelantan dan majalah “Al-Hikmah” sebuah majalah pengatahuan yang antara lain yang sedang bersemarak di masa ini.

Sesuatu perkara yang menarik perhatian kita ialah perjuangan dan penghidupan Tok Kenali adalah agak nyata. Beliau banyak menerima pengaruh dari ajaran-ajaran Failasuf islam Al-Iman Ghazali , (1058-1111M) seorang pembangun dan pembina fikiran umat Islam yang banyak membuat pembaharuan dalam acara mengupas soal-soal agama berdasarkan ajaran-ajaran kitab suci Al-Quran dan hadis di samping memperoleh ilmu ladunni di zaman silam. Melihat kepada perjuangannya, kita mendapati cara perjuangannya hampir-hampir sama dengan perjuangan Syaikh Muhammad Abduh (1849-1905M), seorang pembawa pembaharuan pemikiran umat Islam yang meletakkan kitab Al-Quran sebagai asas perjuangannya dan perjuangannya adalah secara melyeluruh menyedar dan membina masyarakat dalam aspek hidup, agama, ilmu pengatahuan, politik, sosial ekonomi dan lain-lain yang secara kebetulan di masa Tuk kenali berada di kota Suci Makkah dan semasa beliau melawat ke Mesir 1322H (1904M) merupakan akhir zaman Syaikh itu.

Untuk selanjutnya marilah sama-sama kita mengikuti garis-garis perjuangan beliau dan cebisan riwayat hidup beliau sebagai berikut:

Kelahiran Tok Kenali

Beliau dilahirkan di Kampung Kenali, Kubang Kerian, Kota Bharu, Kelantan kira-kira pada tahun 1287H (1870M*) dengan nama Muhammad Yusof (pernah disebut sebagai Awang sahaja) iaitu di penghujung pemerintahan Sultan Muhammad II (1837-1886M). Bapanya seorang petani bernama Ahmad, manakala Fatimah, ibunya adalah seorang insan yang sopan dan bercita-cita tinggi dan murni.

Latar Belakangnya

Muhammad Yusoff dilahirkan dalam keluarga yang sederhana, dan ini adalah membentukkan sifat peribadinya yang tidak menonjol. Bapanya seorang petani manakala ibunya bagaimana kebiasaan orang-orang di kampungnya adalah bekerja menolong pekerjaan suaminya.

Sebelum melanjutkan pelajaran ke luar negeri, Muhammad Yusof telah mula belajar pada datuknya sendiri Encik Salleh (Tok Leh) iaitu dalam pelajaran membaca kitab suci Al-Quran dan pelajaran tulis-menulis. Sesudah itu dia menyambungkan pelajaran ke masjid Besar Al-Muhammadi, Kota Bharu dan tempat-tempat pengajian lain di sekitar kota Bharu dalam pelajaran Bahasa Arab, nahu, saraf juga pengetahuan agama.

Isterinya ialah Cik Ruqayyah Mahmud. Beliau dikurniakan empat orang anak, iaitu Ahmad, Muhd Shaalih, Mahmud dan Abdullah Zawaawi.

Perlu disebutkan bahawa datuknya adalah seorang yang lebai, warak, mempunyai sedikit sebanyak ilmu-ilmu agama untuk panduan hidup, seorang yang mempunyai kesedaran, mematuhi peraturan-peraturan agama dan gemar berbuat ibadat semata-mata mencari keredaan Allah.

Bapanya meninggal dunia sewaktu umurnya baru meningkat 5 tahun. Beliau dilantik di bawah pengawasaan datuknya menyebabkan pengaruh bapanya kurang terasa dalam corak hidupnya. Di samping itu, nenek perempuan tirinya, Tuk Mek ngah turut memberikan pendidikan yang baik kepadanya termasuk pengawasan terhadap punca-punca makanan yang hendak disajikan. Menurutnya pengaruh-pengaruh makanan-makanan yang haram adalah membawa akibat yang buruk dalam penghidupan di dunia ini, lebih-lebih lagi di akhirat.

Kebolehan Luar Biasa

Kecenderungan Tuk Kenali dalam pelajaran adalah nyata sejak kecil lagi. Perasaan ingin maju dan ingin tahu adalah meluap-luap di dadanya. Dalam tempoh yang pendek dia telah dapat mengkhatami pembacaan kitab suci Al-quran dan dapat menulis dengan baik. Kerana itu tidaklah hairan mengapa dia telah dipilih oleh penggawa daerahnya untuk menjadi seorang kerani sebagai pembantunya dalam mengira dan menguruskan hasil-hasil tanaman dan kebun di kawasan tersebut sewaktu dia berusia antara tujuh ke lapan tahun.

Dalam beberapa laporan lain, misalnya laporan dari salah seorang penduduk Kubang Kerian yang menceritakan pada wartawan Majalah Tiga yang ditayangkan pada Sabtu, 13 Jun 2009.Pemuda itu menceritakan bahawa ayahnya telah menceritakan kepadanya tentang kisah kebolehan Tok Kenali.Bapanya mencritakan bahawa pada suatu ketika,di sebuah kampung di Kelantan,terdapatnya beberapa masyarakat Melayu Kelantan lama yang suka menyabung ayam dan menyabung lembu,keadaan pesta menyabung itu sangat bising dan hiruk pikuk lantaran keasyikan masyarakat yang suka pada perbuatan menyabung haiwan,(pada kebiasaannya perbuatan menyabung haiwan dapat menyebabkan masyarakat penyabung terdedah dengan kegiatan judi dan pergaduhan).Oleh demikian,Tok Kenali dan beberapa orang kampung telah terganggu akan kebisingan pesta sehinggakan Tok Kenali pada waktu itu beranggapan dan melafazkan bahawa terdapatnya rumah terbakar dikampung itu.Dengan kuasa Allah, pada petang hari pesta menyabung itu juga,kebanyakan dari rumah-rumah penyabung haiwan itu telah dijilat api keseluruhannya.Maka begitulah kekuasaan Allah SWT terhadap hambanya yang beriman dan ingkar.

Menyambung Pelajaran Ke Kota Bahru

Sewaktu berusia antara sembilan ke sepuluh tahun, Muhammad Yusof telah mengambil langkah bagi menyambung pelajarannya ke Kota Bharu. Tempat pertama yang ditujunya ialah ke masjid Al-Muhammadi, di mana terdapat beberapa orang guru agama dan beratus-beratus orang murid dari seluruh ceruk Negeri Kelantan menyembung pelajaran mereka ke sini. Sekitar masjid besar ini, dewasa ini penuh dengan pondok-pondok (asrama) penuntut.

Dalam masa menuntut di sini beliau berguru kepada Tuan Haji Wan Ismail (ayahnda Datuk Perdana Menteri Paduka Raja, Kelantan, Dato' Nik Mahmud) Beliau belajar bersama-sama Encik Idris yang kemudiannya menjadi “Mufti Kerajaan Kelantan”’ Selain iatu beliau berguru kepada Tuan Guru Hj. Ibrahim, penambang (Mufti kerajaan Kelantan) Syaikh Muhammad Ali bin Ab. Rahman (Wan Ali) Kutan dan kepada Tuan Guru Padang (Hj. Ahmad) Kota Bharu.

Melanjutkan Pelajaran Ke Tanah Suci Mekah

Sebagai seorang pelajar, Tok Kenali telah menaruh cita-cita yang kuat untuk melanjutkan pelajaran ke Mekah. Pada tahun 1887M (1305H). Menjelang umurnya kira-kira 18 tahun, Tok Kenali menjejak Tanah Suci Mekah untuk meninggikan pelajaran agamanya di samping menunaikan rukun islam yang kelima, ibadat Haji iaitu sesudah enam bulan mengalami kesusahan di Lautan Hindi disebabkan kerosakan kapal yang ditumpanginya.

Penghidupan Tok Kenali di Tanah Suci Mekah

Pemergian Tok Kenali ke Tanah Suci Melah adalah semata-mata atas bantuan daripada sahabat dan kenalan beliau di Kota Bharu yang berjumlah kira-kira RM50.00 dan sumbangan daripada ibunya cuma berjumlah RM22.00. Kesukaran yang di hadapi Tok Kenali di rantau orang tidak dapat digambarkan lagi. Hampir tujuh bulan beliau di sana tanpa tempat kediaman yang tetap. Semasa itu beliau menginap di serambi Masjidil Haram, Mekah, dan hanya dapat tidur serta berehat-rehat bila menjelang sesuku malam disebabkan Masjidil Haram merupakan pusat ibadat tawaf, sa’i, sembayang dan sebagainya.

Pakaiannya sederhana, begitu juga tentang pemilihan makanannya untuk menampung kekosongan di waktu pagi dan petang. Memandangkan kedudukan ini, beliau pernah ditugaskan menjadi tukang masak sementara dalam sesuatu perkelahan atau antara kawan-kawannya di wadi-wadi (lembahan) dan di pinggir-pinggir bukit-bukit nan tandus.

Perkembangan Pelajaran

Sebelum beliau keluar negeri dahulu, beliau telahpun mempunyai pengetahuan-pengetahuan asas dalam pelajaran-pelajaran yang telah dipelajari ketika itu . Beliau telah pun menguasai pengetahuan bahasa arab (Nahu dan Sarafnya) bagi mengikuti setiap segi jurusan pengetahuan agama di masa itu. Perkara-perkara ini adalah melayakkan Tuk Kenali untuk menerima dan mengikuti pelajaran-pelajarannya yang sedang berkembang dewasa ini di Tanah Suci Makkah.

Tuk Kenali terpaksa belajar mendengar sahaja tanpa kitab. Di samping itu juga beliau terpaksa membaca di kedai-kedai kitab dengan meminta izin tuan-tuan kedai itu untuk membaca dan menatap kitab-kitab jualannya dalam tempoh yang agak lama dengan cara yang cermat sekali. Kitab-kitab Wakaf yang ada dalam simpanan di Masjid Al-Haram juga dipergunakan untuk memahami kuliah-kuliah gurunya . Selain itu, Tuk Kenali terpaksa pula meminjam kitab-kitab gurunya sendiri. Kerana kemiskinanlah agaknya , membawa Tuk Kenali mengharungi lautan ilmu dan kemajuan melebihi kawan-kawannya yang lain.

Jelaslah bahawa Tuk Kenali banyak sekali membaca dan menatap kitab-kitab buah tangan ulamak dan para failasuf islam yang telah dan sedang tersebar di dunia islam dewasa itu. Beliau juga mempunyai sifat suka bertanya dan mengkaji pelajarannya sebelum pelajaran itu di ajar oleh gurunya dengan mengadakan perbandingan-perbandingan sendiri dan pergalaman sendiri. Banyak membaca dan banyak membuat kajian adalah merupakan faktor-faktor besar dalam perkembangan ilmu seseorang pelajar atau siswa.

Antara guru-guru di Masjid yang namanya banyak disebut-sebut oleh Tuk Kenali ialah Tuan Guru Wan Ahmad atau nama penuhnya Wan Ahmad bin Muhammad Zain yang terkenal sebagai seorang pengarang sesudah nama Syaikh Daud Patani. Kepada Guru inilah Tuk Kenali mendapat bimbingan dan bantuan baik dari segi ilmu pengetahuan mahupun penghidupan. Disamping itu, terdapat beberapa orang guru dari patani dan indonesia yang mungkin mendapat perhatian Tuk kenali disamping guru-gurunya yang terdiri daripada orang-orang Arab.

Lawatan Tok Kenali ke Mesir

Dalam tahun 1904M, Tok Kenali telah melawat Mesir bersama Tuan Guru Wan Ahmad, Encik Nik Mahmud (yang kemudiannya bergelar Datuk Perdana Menteri Paduka Raja Kelantan) dan Hj. Ismail Patani. Garis-garis kasar lawatan ini adalah menunjukkan bahawa lawatan beliau ke Mesir adalah berbentuk lawatan sambil belajar terutama kerana mengkaji hal-hal perkembangan pelajaran yang berhubung dengan Agama Islam di Universiti Al-Azhar dan lain-lain tempat pengajian di sekitar kota Kahirah.

Pulang ke Tanah Air

Pada tahun 1909M (1327 H) iaitu sesudah menjalani pengajian selama 22 tahun di tanah suci mekah, maka Tuk kenali pun pulang ke tanah air iaitu ke Kelantan seterusnya pada tahun 1911M (1329M) beliau mula membuka pondok Kenali, sebuah tempat pengajian yang kemudiannya menjadi pusat pengajian agama di semenanjung ini. Dua tahun kemudian , beliau menjadi guru di masjid Besar Al-Muhammadi, kota Bharu yang waktu itu menjadi pusat pengetahuan agama terbesar di kelantan, malahan juga dikenali di Semenanjung sebagai Serambi Mekkah.

Murid-murid dari seluruh kelantan telah membanjiri pondok-pondok yang terletak berderet-deret di sepanjang jalan di kawasan masjid dan di kawasan Kubang Pasu. Selain itu, bukan sedikit murid-murid dan pelajar-pelajar dari luar negeri datang yang menceduk pengetahuan agama daripada guru-guru yang terkenal . Selain daripada Tuk kenali, mereka belajar pada Tuan Guru Hj. Nik Abdullah, Tuan Guru Hj.Idris (yang kemudiannya berjawatan “Mufti kelantan) dan lain-lain.

Memandang hak-hak kemasyarakatan di kampung sendiri perlu pula dititik beratkan, maka Tuk kenali terpaksa pula menetap di kampungnya sendiri iaitu sesudah lima tahun mengajar di Masjid Besar Al-Muhammadi. Dewasa itu pondok kenali kembali bersemarak sehingga namanya termasyur ke serata ceruk rantau Semenanjung ini, malah sampai ke Indonesia (terutama Sumatera) kemboja, Patani dan lain-lain. Jumlah pelajar-pelajar yang menetap di asrama (Pondok) meningkat 400 orang suatu jumlah yang besar dalam pertumbuhan pengajian Islam dikala itu.

Dalam menjalankan tugasnya, Tuk kenali menetapkan beberapa buah kitab pelajaran (teks) dalam berbagai-bagai jurusan, iautu pengajian Bahasa dan pengetahuan-pengetahuan Agama islam dalam berbagai-bagai peringkat pelajaran. Beliau sendiri banyak mengambil peranan dalam mengembangkan pengetahuan Bahasa Arab, manakala pelajaran-pelajaran lain diperkembangkannya selaras dengan kehendak-kehendak masyarakat dewasa itu. Murid-murid beliau yang telah matang dalam pengajiannya dilantiknya menjadi kepala telaah (guru Kumpulan) disamping itu, kitab-kitab agama dalam tulisan jawi diajarkan juga kepada pelajar-pelajar dan orang-orang kampung. Menerusi pengajian-penjagian kepada orang-orang dewasa inilah lahirnya cerita-cerita tauladan yang kadang-kadang mengggelikan, sebagai suatu cara untuk menarik perhatian murid-murid kepada pelajaran yang sedang ditumpukan. Suatu hal yang agak luar biasa bahawa dalam masa mengajar itu, Tuk kenali mengajar tanpa kitab, di hadapannya tiada kitab-kitab pelajaran sedangkan muridnya mempelajarinya dengan menggunakan kitab. Ililah menunjukkan bahawa Tuk kenali adalah seorang yang mempunyai daya ingatan yang kuat.

Kemasyuhuran Tuk kenali telah menarik ramai pelajar Islam dari serata ceruk semenanjung. Antara mereka ini ada yang telahpun mempunyai kematangan dalam pengetahuan Agama islam datang untuk mengenal wajah dan mengikuti sebahagian pelajaran yang diajar oleh Tuk Kenali. Antara mereka ada yang datang kira-kira seminggu, sebulan, tiga atau empat tahun seterusnya. Ini bergantung kepada keadaan masing-masing, sebab di antara mereka ada yang sudahpun bekerja sebagai guru agama. Qadi atau sebagainya. Untuk meminta Tuk Kenali membaca kitab, cukuplah dengan meminta izin beliau di mana si peminatnya sendiri yang akan disuruh membacanya di hadapan kumpulan pelajar-pelajar. Sesudah itu Tuk kenali memainkan peranan memberi kefahaman dan mensyarahkan isi kitab itu, juga memberi peluang-peluang bertanya.

Menghembus Nafas Terakhir

Setelah kira-kira 65 tahun menyedut udara dunia ini, maka Tuk kenali pun dipanggil tuhan, kekasihnya iaitu pada Ahad 19 November 1933M, berikutan suatu penyakit di kakinya.

Majalah “Pengasuh” keluaran 11 disember 1933M. Mencalitkan berita tentang kematian Tuk kenali antara lain berbunyi;

“ kembali ke Darul-Baqa 1352 yang meredupkan alam Kelantan dendan dukacita. Innalillaahi wa innaa ilaihi raaji’uun:.

“Hari wafatnya; dilawati oleh tidak kurang daripada 2,500 orang dan disembahyang jenazahnya lebih daripada 1,000 orang dan disembahyang jenazahnya lebih seribu orang yang khalis liwajhillaahi Ta’ala.

Tuk Kenali dikebumikan di perkuburan yang sekarang terkenal dengan nama Kubur Tuk Kenali’ kilometer 5 jalan Pasir Puteh, Kota Bharu, tidak jauh dari istana negeri. Kuburnya selalu dizarahi oleh Duli yang maha Mulia Al-marhum Sultan Ibrahim (nenekanda kepada Duli Yang mulia Sultan Ismail Putera Sekarang) apa lagi oleh ramai terutamnya bekas murid-murid beliau yang ada berselerak di negeri ini, juga oleh pelawat-pelawat.

Dari desa pergi ke kota mencari sahabat nan berbudi kematiannya tanpa mewarisi harta tapi meninggalkan ilmu dana bakti.

Jawatan-jawatan Tok Kenali

Tuk kenali ada di antara orang-orang yang memikul tugas dan jawatan terpenting dalam perkembangan pengajian islam dan pertubuhan kebudayaan timur yang berteraskan islam di negeri Kelantan berdasarkan jawatan-jawatan yang pernah disandangnya sebagai berikut:

1. Ahli Majlis Ulama Islam Kelantan (7 Disember 1951- 19 November 1933).

2. Ketua Pelajaran Agama (Pengarah Bahagian Ilmu Agama. Bertanggungjawab memimpin Madrasah Muhammadiyyah dan penerbitan buku teks.

3. Ketua Pengarang pertama majalah Pengasuh (lidah rasmi Majlis Agama Islam Kelantan dikeluarkan setiap Isnin, dijual 10 sen senaskah).

4. Anggota Majlis Agama Islam Kelantan dan Adat Istiadat Melayu Kelantan.

5. Pengasas Jamiyyah al-Ashriyyah - kumpulan ilmiah membincangkan isu agama dan semasa.

6. Penterjemah kitab dari Bahasa Arab ke Bahasa Melayu.

7. Guru agama di Masjid Besar al-Muhammadi, Kota Bharu.

8. Penasihat agama kepada Datuk Perdana Kelantan (Menteri Besar).

Kegiatan-kegiatan dan Jasa Tok Kenali

Selain daripada mengajar, Tuk Kenali juga bergiat dalam lapangan-lapangan yang berhubung dengan kemajuan agala dana kebudayaan islam. Datu Paduka menteri Paduka Raja (Tuan haji mahmud bin ismail) dengan nasihat beliau telah dapat membentuk Majis Agama Islam dan Adat istiadat melayu kelantan pada 24 Disember 1915M (17 Safar 1334H). Ini adalah satu jasa yang dapat dilihat buktinya sampai sekarang.

Semasa hendak mengeluarkan majalah pengasuh 1918M iaitu warta majlis Agama islam dan Adat Istiadat Melayu kelantan. Tuk kenali telah dipilih untuk menjadi ketua pengarang kehormat . pada mulanya majalah ini dikeluarkan berupa lembaran akhbar yang mempunyai bidang besar, diterbitkan setia hari Isnin, senaskah berharga 10 sen. Penerbitan majalah ini juga adalah daripada saranan dan dorongan-dorongan beliau.

Selain itu beliau telah ditugaskan oleh pihak majlis Agama Islam kelantan untuk menterjemahkan Tafsir Al-Khazin yang bertajuk “Lubaab at-Ta,wiil fil Ma’aani At-Tanzil” ke dalam bahasa melayu. Tugas berat ini telah dijalankan oleh beliau dan sebahagian daripada tafsir Al-khazin telahpun siap diterjemahkan. Sayangnya, naskah ini tidak dapat dikesan sehingga sekarang.

Juga tidak dapat dilupakan bahawa majalah Al-Hikmah (lahir 1 julai 1923M) di mana ketua Pengarang dan penerbitnya yang berbahagia tuan hj. Ahmad bin Ismail (Datuk Lela negara) adalah kerap menerima nasihat-nasihat dan fikiran-fikiran yang berguna daripada Tuk kenali. Majalah pengetahuan ini diterbitkan tiga kali sebulan . pejabat penerbitan ini selalu didatangi oleh Tuk kenali danaa merupakan salah satu tempat beliau membaca surat-surat khabar dan majalah dewasa itu.

Tuk kenali adalah seorang pencinta ilmu pengetahuan. Hal ini ternyata sekali dalam sejarah hidupnya . Beliau juga pernah menyimopan sebuah buku cetera Raja Muda . salah sebuah buku sejarah kelantan yang penting. Buku ini kemudiannya telah diberikan kepada pengaranag buku Hikayat Seri kelantan.

- dalam kegiatan kemasyarakatan pula , beliau telah melancarkan suatu getakan perhimpunan umat islam yang di namakan ‘Jam ,iyyatul Asriyyah] ‘[Perhimpunan semasa] yang kerap membicangkan perkara-perkara hangat dalam masyarakat [Politik] , pebincangan=perbincangan ilmu dan perhimpunan kerana ibadat. Sebagai megekal gerakan tersebut ,maka satu bangunan telah didirikan di tebgah-tengah ibu kota dengan nama yang sama, terletak di Jalan Tengku Petra Semarak , Kota Bharu.

Perkembangan Pengaruh

Melihatkan jawatan- jawatan pentig yang telah disandang oleh Tuk Kenali dalam masa hayatnya,juga memandangkepada kegiatan dan jasa -jasa beliau yang cermelang dalam perkambangan pengajian ugama dan kebudayaan islam di Negeri Kelantan khasnya dan Alam Melayu amnya.

Maka sudah sewajanyalah pengaruh beliau segera berkembang ke segenap pelusuk tanah air dalam masa yang singkat sekali. Perkembangan-perkembangan ini adalah agak memuncak di penghujung pemerintahan Sultan Muhammad IV (1900-1920M) dan di awal pemerintahan sultan Ismail (1920-1944M) . kedua-dua baginda sultan ini adalah di antara sultan-sultan yang banyak mencipta kemajuan negeri dalam serba lapangan, lebih-lebih lagi di lapangan kemajuan agama islam. Ini adalah memberi peluang yang besar kepada perkembangan pengaruh Tuk kenali yang sedang berkembang ke seluruh tanah air, apa lagi melihat kedudukan Tuk Kenali yang sedang berkembang ke seluruh tanah air, apa lagi mellihatkan eratnya perhubungan Tuk Kenali dengan anak tuan gurunya dahulu iaitu dengan hj. Nik mahmud bin ismail (Datuk Perdana Menteri Paduka Raja) yang juga memegang peranan terpenting dalam pentadbiran negeri kelantan dewasa itu.

Tidak keterlaluan jika dikatakan bahawa tersebarnya pengatahuan Bahasa Arab dan pengetahuan-pengetahuan agama melalui pondok dan sekolah-sekolah pondok ke seluruh Tanah melayu ini antara lain ialah daripada jasa Tuk kenali yang menyusun kata-kata Tassrif yang kemudiannya diperkanalkan oleh murid-murid nya terutama tuan guru hj. Ali Shalaahuddin Pulau Pisang dan syaikh uthman jalaluluddin, seberang prai dalam buku Tatriful Arf- itu, syaikh Uthman menulis;

“Sesungguhnya hamba pungut akan dia daaripada beberapa mutiasa tasrif yang amat elok bagi guru hamba yang alim lagi yang amat ilmunya lagi yang menghimpunkan bagi beberapa fan ilmu yang bangsa kepada agama iaitu muhammad yusof yang masyhur akan gelarannya di seluruh tanah melayu dengan Tuk kenali di negeri kelantan.

Perkembangan Pondok Sekolah Agama dan Sekolah Melayu

Sistem persekolahan yang diutaamakan oleh Tuk kenali dalam masa hayatnya ialah sistem pondok, Sistem pondok yang menggunakan bahan-bahan pelajaran yang berdasarkan kitab dengan mengkelas-kelaskan kitab kepada pengajian peringkat rendah, menengah atas dana tinggi yang dipelajari secara berkelompok (berhalqah) di masjid atau madrasah (balaisah) . Manakala pelajar-pelajar yang tinggal di pondok-pondok (Asrama) di bawah bimbingan Tuk kenali, telah melahirkan beberapa orang tokoh ulamak. Tuan-tuan guru (tok guru_, pendakwah, pengarang yang terkenal yang datang dari beberapa tempat di seluruh tanah Melayu , sumatera, kemboja dan lain-lain.

Guru-guru pondok lepasan kenali inilah kemudiannya tersebar keseluruhan rantau ini di mana mereka menghidupkan pula sistem pondok.

Adalah agak luar biasa, di samping menggalakkan sistem pondok, Tuk kenali sebagai pencinta ilmu, tidaaklah menghalang wujudnya sistem persekolahan.

Tertubuhnya Agama islam dan adat istiadat melayu kelantan padaa tahun 1915M yang sudahpun mempunyai rancangana mendidikan sekolah-sekolah Agama islam di kelantan , adalah juga dengan mendapat nasihat daripada Tuk kenali. Maka pada 5 Ogos 1917M ditubuhkan sebuah Sekolah Agama berbahasa pengantar melayu yang menitik beratkan Bahasa Arab, dengan nama “Al-Madrasah Al-Muhammadiyyah Al-Kilantaniyyah”. Sekolah ini juga mengadakan pelajaran bahasa inggeris di sebelah petangnya.

Jadi, Tuk Kenali sebagai Ketua Pelajaran Agama Islam di Kelantan adalah memainkan peranan dalam pembukaan dan perlaksaan sekolah ini. Sekolah ini lebih dikenal dengan nama “ Sekolah Agama Majlis”.

Kemudian pada tahun 1937 bila lahirnya sekolah aliran bahasa arab di Majlis dengan nama “Majlis Al-Muhammadiyyah Al-Arabiyyah” barulah Sekolah Agama Majlis tadi bertukar nama dengan “Sekolah Melayu Majlis”, manakala sekolah yang baru tadi disebut “Sekolah Arab Majlis”. Akhir sekolah aliran melayu ini diserapkan secara beransur-ansur ke dalam Bahasa Arab sesudah dia dipindahkan ke bangunan Maahad Al-Muhammadi sekarang ( sebagai ekoran daripada sekolah aliran arab tadi )

Keberkatan usaha beliau ini membawa Syaikh Uthman Jalaludin Al-Kilatani membuka sekolah arab Manaabi’ Ai-’Uluum, Bukit mertajam pada tahun 1934 (1353). Demikian juga Tuan Guru Hj. Ali Salaahudin membuka madrasah Al-Falaah di Pulau Pinang di mana kedua-dua madrasah ini lebih berbentuk pondok (sistem pondok).

Di samping itu beliau juga adalah dianggap sebagai pendorong pembukaan sebahagian sekolah-sekolah Melayu di Kelantan ini seperti Sekolah Melayu Kubang Kerian 1920M, Sekolah Melayu Mentuan, dan lain-lain. Beliau tidaklah memusuhi pembukaan sekolah-sekolah seperti ini selagi pelajaran yang diajar tidak menyelaweng daripada ajaran islam yang suci.

Tok Kenali Melahirkan Angkatan Pengarang

Di antara murid-murid Tuk kenali terdapat suatu golongan atau angkatan pengarang buku-buku agama yang mempunyai kedudukan yang baik di kalangan masyarakat Islam di dunia sebelah sini. Mereka ialah”

1. Dr. Syaikh Muhammad idris Al-Marbawi, seorang pujangga Islam yang banyak memberio sumbangan dalam perkembangan ajaran-ajaran Isdlam dengan kamusnya “Kamus Al- Marbawi” (Arab-Melayu) dan kitab-kitab karyanya yang banyak di lapangan Agama Islam.

2. Saahib Al-Fadhilah Datuk Hj. Ahmad mahir, Mufti Kerajaan kelantan yang juga seorang pengarang.

3. Syaikh uthman Jalaluddin Al-Kilantani, seorang pengarang buku-buku agama dan seorang guru.

4. Tuan guru Hj. Yaakub bin Ismail. Legor, Selatan Thailand.

5. Saahib Al-Fadhilah, Datuk Hj. Ismail bin Yusoff, Mufti Kerajaan kelantan.

6. Asy-Syaikh Muhammad Salih Tuk kenali, Makkah Al-Mukarramah Saudi Arabia.

7. Yang Berbahagia Hj. Ahmad bin Ismail (Datuk Lela Negara) pengarang majalah Al-Hikmah***(1923M) yang banyak mendidik bakat-bakat penulis dan pengarang-pengarang sebelum perang.

8. Tuan guru Hj. Ali Salahuddin, seorang guru agama terkenal yang juga menjadi seorang pengarang.

9. Tuan Guru Hj. Abdullah Tahir, seorang guru agama terkenal yang juga menjadi seorang pengarang.

10. Tuan Guru Hj. Yaakub bin Hj. Ahmad , lorong Gajah mati, kota Bharu adalah seorang guru agama dan seorang pengarang.

11. Yang berbahagia Datuk Hj. Hassan Yunus Al-Azhari, Bekas Menteri Besar Johor , ahli politikyang juga menjadi seorang pengarang.

Selain murid-murid beliau yang berbakat, terdapat pula cahaya-cahaya mata Tuk kenali yang turut memperkembangkan pengajaran ayahndanya, mereka ialah

1. Al-Marhum Hj. Ahmad Tuk Kenali, guru agama di pondok kenali dan guru yang mengajar pada beberapa buah surau dalam beberapa jajahan, daerah Negeri Kelantan.

2. Hj. Mahmud, wakil Syaikh haji , makkah.

3. Hj. Mohd Salleh Tuk Kenali, guru agama di kota suci Makkah dan seorang pengarang buku-buku dan risalah-risalah agama. Beliau mendirikan persatuan “Darul-Islah” bertempat di Maulid nabi, Suatu persatuan astu perhimpunan kaum Muslimin dari Tanah melayu, patani, kemboja, Indonesia dan lain-lain yang datang ke Tanah Suci makkah terutamanya di musim-musim haji, di mana Tuk kenali diperkenal dan jasanya diperkenangkan. Suatu persatuan lagi didirikan oleh beliau dengan nama “Darul-Quran (Persatuan Al-quran) bertempat di Misfalah, Makkah.

4. Hj. Abdullah Zawawi, lulusan kuliah Syariah, makkah. Berkecimpung di bidang pendidikan dan menjadi pengetua sekolah-sekolah menengah di Kerajaan Arab Saudi dan Nigeria.

Peribadi dan Sifat-sifat Utama

Tuk kenali bukan hanya terkenal sebagai salah seorang ulamak besar sahaja, malah terkenal pula sebagai tokoh yang mempunyai sifat-sifat utama yang berguna untuk menjadi teladan kepada masyarakat islam. Antara sifat-sifat utama yang berguna untuk menjadi teladan kepada masyarakatt islam. Antara si fat-sifat tersebut ialah:

a) Sangat menghormati dan memuliai ibu

b) Pemurah, suka menderma terutamanya kepada fakir miskin dan anak-anak.

C) Seorang yang sabar, tidak lekas marah.

D) Suka berjalan kaki sahaja sebagai suatu langkah latihan melenyapkan perasaan sombong, bongkak dan megah.

E) mengamalkan hidup berdikari. Beliau membeli sendiri di pasar.

F) suka membaca dan menatap, baik buku-buku atau majalah-majalah di mana-mana sahaja beliau berada.

G) Suka beriktikaf di masjid, manakala tidur kerap berbantalkan lengan.

H) pakaian beliau amat sederhana.

Sebenarnya Tuk kenali ialah seorang “wali” atau seorang sufi disebabkan berlaku perkara luar biasa pada dirinya dan tidak inginkan kemegahan dan kesenangan hidup yang berlebihan. Tambahan pula memandang makhluk-makhluk lain dengan pandangan yang penuh bertimbang rasa dan kasihan belas.

Tok Kenali dan Hal-hal Kemasyarakatan

Sewaktu melancarkan pengajaran-pengajarannya, Tuk kenali didapati agak gemar sekali membincangkan hal-hal politik tanah air. Semasa hayatnya Tuk kenali tidak memisahkan politik daripada bidang pelajaran, malah beliau tidak mengenal pemisahan antara. Agama islam yang difahami dengan politik. Ini adalah merupakan suatu cara menyesuaikan pengajarannya dengan masalah-masalah yang dihadapi masyarakat dengan alam keliling. Kerana itu dalam pengajarannya beliau mengemukakan beberapa anjuran melalui cerita-cerita tauladan yang berkesan antaranya: ikut bapamu, tetapi takutkan Tuhan kuasailah pengetahuan agama dan politik ilmu itu apa yang terguris dalam hati pengetahuan manusia terbatas. Mengaku salah jika bersalah. Sunnah Tuhan sudahlah wajar biar mati adat, jangan mati syarak. Di mana bumi dipijak, di situ langit dijunjung. Bertanya pada yang tahu. Penjahat itu mencukupi dengan kejahatannya. Doa adalah senjata orang mukmin. (Cerpen-cerpen Tuk Kenali” oleh AQHAS - halaman 76), Terbitan baru dengan tajuk cerpen-cerpen warisan Tuk Kenali).

Tok Kenali dan Puisi

Dalam masa menyampaikan pengajarannya, disamapaing mengutarakan ayat-ayat suci Al-Quran dan hadis-hadis nabi Muhammad S.A.W , maka terhamburlah dari mulut beliau beberapa rangkap syair dan kata-kata hikmat bak mutiara gugur dari untainya.

Di sini dibentangkan sebuah syair yang pernah dikeluarkan oleh Tuk Kenali iaitu:

Bahaya Merokok:

Perokok itu terhina, dungu, membazir dan keji, kerendahan bagi penagihnya, pasti, Darinya menguap kentut yang busuk dan diluati. Kepulan asap dari bibirnya mengasapi muka dana peribadi.

Antara kata-kata hikmatnya:

“orang yang mulia itu ialah orang yang memuliakan ibu” “mengkaji sendiri adalah punca kemajuan dalam pembelajaran”,

Pengaruh Imam Al-Ghazali

Melihatkan peribadi dana sikap hidupnya, nyatakan bahawa Tuk kenali adalah terpengaruh oleh ajaran-ajaran Failasuf islam Iman Ghazali, seorang alhi Tasauf yang sampai kepada darjat “hakikat” mengenal diri dan Tuhannya, ingin mencapai kebahagiaan dan kesucian yang setinggi-tingginya dalam penghidupan yang singkat ini, kemewahan hidup yang terhad dan sifat tidak membesar diri adalah nyata sekali dalam penghidupannya.

Unsur-unsur ini adalah terkandung dalam adoa yang dikumpul dan digubah oleh Iman Al-Ghazali dalam kitabnya “Ayyuhai Walad” (Wahai Anak) yang menjadi amalan Tuk Kenali dan murid-murid beliau sehingga sesudah itu dikenal pula dengan “Doa Tuk Kenali” (Doa mengiringi sembahyang Lima Waktu) yang antara lain bererti:

wahai tuhan, sesungguhnya saya pohon pada Engkau pemberiannya sempurna , kesihatan yang berkekalan, rahmat yang menyeluruh dan kesegaran yang berguna. Saya pohonkan daripada Engkau puncak kesenangan hidup, puncak kebahagiaan umur, kesempurnaan kebaikan, juga keluasan pemberian dan kesopanan yang lebih berfaedah.”

Tuhanku, Tolonglah kami dan jangan pula kami ditindas. Tuhanku, Bahagiakanlah kesudahan hidup kami, buktikanlah hasrat kami dengan penambahan amalan. Susilah kesegaran dikala berpagi-pagi dan berpetang-petang.

Wahai Tuhanku, tumpahkanlah rahmat engkau di tempat kembali kami dan kesudahan kami dan tuangkanlah dulang kemaafan ke atas dosa-dosa kami dan kurniakanlah pembaikan kepada keaifan-keaifan kami dan berikanlah kegiatan kami pada agama engkau. Kepada Engkau kami berserah dan kepada engkau kami menggantung harapan”.

Meninjau kepada beberapa segi yang telah dikemukakan di atas, tidaklah keterlaluan jika dikatakan bahawa Tuk kenali adalah salah seorang tokoh ulama terkenal dan pembangun fikiran Umat Islam di dunia sebelah juga tidaklah salah jika dikatakan bahawa selagi terbitnya majalah pengasuh ke alam persuratan melayu, maka selama itulah Tuk Kenali dikenangan, seterusnya tidaklah merupakan suatu penonjolan jika dikatakan bahawa selagi wujudnya majlis Agama islam dan Adat istiadat melayu kelantan” maka selama itulah ?Tuk Kenali masih disebut dan dikenali.

Sumber : http://ms.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Yusuf_bin_Ahmad

Long Gafar pahlawan berpengaruh Kelantan

LONG Gafar adalah seorang pahlawan yang mempunyai pengaruh dan peranan penting dalam memastikan kesinambungan pemerintahan Almarhum Long Yunus Long Sulaiman di Kelantan dari 1762 hingga 1794.

Pahlawan itu bukan saja memastikan berjaya mengembalikan tampuk pemerintahan Kelantan kepada Long Yunus selepas dirampas Long Deraman pada 1756, malah membantu Yang Dipertuan Terengganu menang dalam pertaruhannya dengan Panglima Bugis.

Putera Raja kerajaan Reman yang bersempadan dengan Perak, Kelantan dan Thailand ketika itu mempunyai hubungan baik dengan kerajaan Kelantan.

Long Gafar diamanahkan menjaga kawasan Reman dan berkuasa mengutip hasil cukai serta melaksanakan undang-undang kecuali hukuman bunuh.

Menariknya, beliau mempunyai satu hobi iaitu menyabung ayam dan kegemarannya itu jugalah yang membantu kerajaan Terengganu menang dalam pertaruhannya dengan Panglima Bugis.

Ia bukan sebarang perlawanan kerana membabitkan pertaruhan negeri dan harta. Ketika Panglima Bugis yang tinggal di Pahang datang ke Terengganu, beliau membuat perjanjian pertaruhan dengan Yang Dipertuan Terengganu.


MAKAM dipercayai milik Long Gafar yang terletak di Kampung Limbat.
Pertaruhan itu membabitkan perjanjian berbunyi ‘Jika kalah ayam Panglima Bugis, maka seluruh tujuh buah jong kepunyaannya serta muatannya akan diserahkan kepada Yang Dipertuan Terengganu. Jika ayam Yang Dipertuan kalah, maka kawasan negeri Terengganu mulai dari Seberang Takir hingga ke Kuala Setiu, dan 2,000 ela ke darat akan diserahkan kepada Panglima Bugis’.

Disebabkan pertaruhan itu besar, maka Yang Dipertuan Terengganu mengarahkan panglimanya mencari ayam sabung yang gagah ke seluruh pelusuk negeri termasuk negeri jiran, Kelantan.

Selepas mendapat khabar mengenai pertaruhan itu, Long Gafar datang ke Terengganu bertemu Yang Dipertuan dan kehadirannya disambut baik.

Ayamnya diberi nama ‘Bekas Racun’ yang mewakili kerajaan Terengganu menang dalam pertarungan dengan ayam Panglima Bugis. Selepas pertandingan itu, beliau dianggap penyelamat Terengganu.
Beliau juga bertanggungjawab mengembalikan hak kuasa pemerintahan Kelantan kepada Long Yunus pada 1756. Atas sumbangan serta keberaniannya, beliau dikurniakan pangkat dan kuasa.

Berdasarkan sejarah lisan, Long Gafar yang digelar Engku Serimahraja Perdana Menteri pernah tinggal di Kampung Jeram, Pasir Puteh dan berpindah ke Kampung Limbat lalu membina istana di situ.

Kampung Limbat pula dikatakan mendapat nama sempena seekor ikan ‘Limbat’. Long Gafar pernah membina istananya di situ yang diperbuat daripada kayu serta mempunyai kelengkapan perang dan bedil.

Di dalam kota istana, terdapat kolam membela ikan Limbat serta seekor belut putih. Tapak istana seluas dua ekar (0.8 hektar) itu kini dikatakan dipenuhi kelapa dan durian. Bahkan, kubur Long Gafar juga terletak di Kampung Limbat, Jalan Pasir Puteh.

Beliau juga pernah membina Istana Galoh untuk Long Yunus dan Kampung Galoh, Pengkalan Lisir, Kampung Sireh di Kota Bharu pada 1782.

Sebagai mengenang jasa dan sumbangannya, dua sekolah ditukar nama sempena nama Long Gafar.

Menjejak makam Long Gafar di Kampung Limbat memerlukan bantuan penduduk untuk mengenal pasti lokasinya kerana tiada sebarang petunjuk mengenai pusara itu.

Tinjauan mendapati, makam pemimpin itu kelihatan terbiar tanpa sebarang penjagaan sempurna. Dalam perjalanan ke makam yang terletak kira-kira 15 kilometer dari Kota Bharu itu, dua sekolah yang terletak kira-kira tiga kilometer dari situ, dinamakan sempena nama beliau.

Sekolah Kebangsaan (SK) Long Gafar dan Sekolah Menengah Kebangsaan (SMK) Long Gafar, melambangkan ketokohan beliau sebagai tokoh pemerintah tersohor. Sekolah menengah itu terletak kira-kira setengah batu (hampir satu kilometer) dari kubur Long Gafar.

Sumber : Berita harian

Tokoh Mufti Kelantan » Dato' Haji Ismail bin Yusuff

Tokoh kedua paling singkat memegang jawatan Mufti selepas Haji Wan Ishak. Beliau ditakdirkan lebih lama memegang jawatan Timbalan Mufti (mulai 15hb.Oktober 1979 hingga 31hb.Mac 1987), iaitu selama 8 tahun sebelum dilantik menjadi Mufti pada 1hb.April 1987.
Dilahirkan di Kampung Gong Kemuning, Pasir Puteh pada tahun 1915, ayah beliau, Haji Yusuff bin Muhamad Diah ialah seorang Bilal di kampung berkenaan. Mendapat pendidikan agama asas di Pondok Haji Mohamad bin Haji Omar (abang kepada Tuan Guru Haji Daud Bukit Abal) di Kampung Gong Kemudu, sebelum berpindah ke Pondok Kenali dan pengajian halaqah di Masjid Muhamadi Kota Bharu. Selain Tok Kenali, guru-guru beliau termasuklah Haji Asaad Kangkung, Haji Ahmad Manan, Haji Ahmad Maher, Haji Yaakub Lorong Gajah Mati, Haji Ali Pulau Pisang, Haji Yaakub Legor dan lain-lain.Pada tahun 1937 belaiu berangkat ke Mekah, berguru dengan tokoh-tokoh seperti Syeikh Ali al-Maliki, Syeikh Mohamad al-Arabi, Syeikh Hassan Massyat, Syeikh Amin al-Kutubi, Syed Alawi, Syeikh Ibrahim al-Fatani, Syeikh Hassan al-Yamani, Syeikh Nuh Jamaludin al-Kelantani, Syeikh Hassan al-Falimbani dan lain-lain.
Pulang ke Kelantan pada tahun 1947. Dua tahun kemudian, beliau menjadi guru di Jami' Merbau al-Ismaili, Kota Bharu sebelum berkhidmat sebagai Pendaftar merangkap Setiausaha kepada Mufti Kelantan, Dato' Haji Mohd. Nor Ibrahim pada 1969. Mulai 15hb.Oktober 1979, beliau dilantik ke jawatan Timbalan Mufti, menjadi orang pertama menyandang jawatan berkenaan selepas diwujudkan pada 1979.
Dato' Haji Ismail aktif dalam banyak bidang. Beliau termasuk antara tenaga yang mengasaskan penubuhan Maktab Perguruan Islam di Jalan Bayam Kota Bharu (sekarang Maktab Pengajian Islam) serta menulis buku-buku agama, terutama dalam bidang hadith. Pada waktu beliau meninggal dunia, terdapat sejumlah 15 buah karya tulisannya yang telah dicetak dan diterbitkan. Selain itu, beliau pernah menjadi Pengarang Pengasuh pada tahun 1964-1965.
Meninggal dunia pada petang hari Sabtu, 9hb.Julai 1988 di rumahnya di Kampung Sireh, Kota Bharu.

Sumber : http://www.kelantan.edu.my/tokoh.htm

Tokoh Mufti Kelantan » Dato' Haji Mohd. Nor bin Ibrahim

Salah seorang ulama Kelantan yang terkemuka dan dianggap tokoh paling masyhur selepas Tok Kenali. Dilahirkan pada 20hb.Ogos 1905 di Kota Bharu. Beliau adalah anak kepada Haji Ibrahim Yusuff, Mufti Kerajaan Kelantan antara 1928 - 1941.
Selepas menamatkan persekolahan awalnya di Madrasah Muhammadiah Majlis Agama Islam Kelantan, beliau melanjutkan pelajaran agamanya di Mekah pada tahun 1923. Bidang ilmu yang beliau pelajari meliputi bukan sahaja ilmu-ilmu agama tradisional seperti usuluddin, fiqh, hadith, dan tafsir; tetapi juga ilmu-ilmu falak dan qiraat. Guru-guru beliau di Mekah antara lain ialah Tok Senggora, Syeikh Nuh Jamaludin di Kelantan, Syeikh Mohd. Nor Patani, Tengku Mahmud Zuhdi al-Fatani, Cher Pak Ya al-Ramani dan lain-lain.
Jawatan beliau yang pertama selepas pulang ke Kelantan ialah menjadi Qadhi Besar hingga 28hb.Oktober 1944, iaitu sehingga jawatan berkenaan dihapuskan. Antara 1949 hingga pertengahan 1965, beliau menjadi guru di Jami' Merbau al-Ismaili (kemudiaannya Maahad Muhammadi. Selang waktu antara pertengahan 1965 hingga April 1968, beliau habiskan di Masjid Negara Kuala Lumpur; berkhidmat di Kelas Tahfiz al-Quran yang baru ditubuhkan (sekarang Dar al-Quran) dan menyusun tafsir Pimpian al-Rahman yang terkenal itu.
Dilantik menjadi Mufti pada 1hb Mei 1968 berikutan kematian sahabatnya, Dato' Haji Ahmad Maher. Jawatan ini beliau sandang sehingga ke akhir hayatnya pada 13hb.Febuari 1987.
Lebih dari seorang ulama, beliau adalah seorang hafiz dan ahli falak yang terkenal, pun juga seorang penulis dan "orang alim yang menguasai bahasa Inggeris". Kemasyhuran beliau lebih banyak terserlah dalam bidang-bidang qiraat, falak, tafsir dan usuluddin, ketimbang bidang fiqh sebagaimana layaknya seorang Mufti.

Sumber : http://www.kelantan.edu.my/tokoh.htm